Düzce’de geleneksel kağıt ustası: Bitkilerden sanata

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Düzce’de yaşayan Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı 65 yaşındaki Melek Süreyya Tok, evinde bitkilerden geleneksel yöntemlerle ürettiği uzun ömürlü kağıtlara Türk sanatlarını işliyor.

Tok’un doğal kağıt üretimine olan ilgisi, 2015-2020 yılları arasında ebru sanatını öğrenmek için hocası İbrahim Sami Öztürk’ten aldığı eğitim sırasında başladı. Öztürk’ten 2020’de ebru alanında icazet alan Tok, evinin bir odasında pamuk, keten ve kenevir gibi uzun lifli bitkileri kağıda dönüştürüp ebru sanatını bu kağıtlar üzerinde icra etmeye devam etti.

Zamanla bahçesinde yetiştirdiği ıspanak ve gül yapraklarından da kağıt üreterek sulu ve yağlı boya teknikleriyle resimler yapan Tok, başarılı çalışmalarıyla 2022’de el yapımı kağıt alanında Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı ünvanına sahip oldu.

Bugüne kadar 150 el yapımı kağıt üreten ve zaman zaman talep eden sanatçılara da gönderen Tok, hat, katı, tezhip ve ebru gibi Türk el sanatlarının bu kağıtlarla bütünleşerek deforme olmadan gelecek nesillere aktarılmasını amaçlıyor.

Tok, AA muhabirine, sanata olan ilgisinin çocukluğunda yaptığı resimlerle başladığını söyledi.

El yapımı kağıtlar ile ebru dersleri alırken tanıştığını anlatan Tok, “Zaten bir sanata başladığınızda arkası geliyor. El yapımı kağıda ise Sami hocayla ebru yaparken başladım. Yani ilk onun yanında kağıt yapımıyla karşılaştım ve öğrendim. Ben de kendi kağıdımı üretmek istedim. Bu kağıtlar ebru, tezhip ve hat sanatında özellikle kullanılıyor.” dedi.

“Gelecek kuşakların da geleneksel Türk sanatlarıyla uğraşmasını istiyorum”

Tok, kağıt üretiminde kendini sürekli geliştirdiğine işaret ederek, şöyle devam etti:

“Pamuk, keten, kenevirden hatta ıspanaktan dahi yaptığım oldu. Yani bir tutku oldu kağıt bende. Ne bulursam kağıda çeviriyorum. Dövmesi de dahil hepsini elde yapıyorum. Saatlerce ocakta kaynatıyorum. Biraz meşakkatli, uzun bir iş ama kağıt yapımı güzel. Geleneksel olmasının önemi içinde kimyasal madde olmamasından geliyor.”

“Ahar” tekniğiyle üzerine sürülen harcın geleneksel el yapımı kağıtların daha uzun ömürlü olmasını sağladığını anlatan Tok, “Ahar dediğimiz sadece nişasta ile su olması. Bir de şap koyuyorsunuz içine onun uzun süre dağılmaması için, yıllarca dayanması için. Onla kağıdı mührelemeden önce aharlıyorsunuz. Bu, kağıdın kurtlanmasını ve bozulmasını önlüyor. Hocamızın dediğine göre 100 yıldan fazla gidiyor.” ifadesini kullandı.

Tok, kağıtların yapım aşamasına da değinerek, küçük parçalar halinde doğradığı bitkileri içine soda döktüğü suyla kaynatarak yumuşattığını, elle yapılan dövme işleminin ardından oluşan hamuru teknenin içinden kasnakla çekip aldığını kaydetti.

Sonraki aşamada nişasta, şap ve suyu kaynatarak elde ettiği karışımla kağıt üzerinde aharlama işlemi yaptığını belirten Tok, mühreleme tekniğiyle de çalışmasını tamamladığını söyledi.

Tok, 2022’de aldığı somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı ünvanıyla onur duyduğunu dile getirerek, “Sadece el yapımı kağıt alanında kişisel, özel bir sergi açarak bu ünvanın da hakkını vermek istiyorum. Gelecek kuşakların da geleneksel Türk sanatlarıyla uğraşmasını istiyorum. Zaten bir sanata başladığınız zaman merakla arkası geliyor.” dedi.